Tło i cel badania

Zakończono opracowanie węgierskiego raportu krajowego projektu MindPlay. Badanie dotyczyło doświadczeń związanych z dobrostanem psychicznym, bezpieczeństwem oraz wczesnym wsparciem dzieci we wczesnym wieku szkolnym, w szczególności dzieci w wieku 6–9 lat, na Węgrzech. Wykorzystano zarówno metody ilościowe, jak i jakościowe.

Celem badania było zbadanie trudności emocjonalnych, behawioralnych, społecznych oraz związanych z koncentracją uwagi, obserwowanych u dzieci, a także aktualnych praktyk w zakresie wczesnej identyfikacji i udzielania wsparcia. Analizowano również luki kompetencyjne i potrzeby rozwojowe nauczycieli, dyrektorów szkół, specjalistów z zakresu edukacji specjalnej i wspomagania rozwoju oraz rodziców.

Badanie objęło także oczekiwania dotyczące przyjaznych dzieciom narzędzi MindPlay, które mają zostać opracowane w ramach projektu i powinny być łatwe do wykorzystania w codziennej praktyce.

Uczestnicy badania

W badaniu ankietowym uczestniczyło łącznie 106 osób, reprezentujących następujące grupy:

• 50 nauczycieli
• 23 rodziców
• 17 dyrektorów szkół lub członków kadry kierowniczej
• 16 psychologów szkolnych, pedagogów, doradców oraz specjalistów ds. wspomagania rozwoju

W badaniu fokusowym uczestniczyło 50 osób, w tym:

• 20 nauczycieli
• 12 dyrektorów szkół, kierowników placówek lub ich zastępców
• 6 rodziców
• 12 nauczycieli wspomagających, pedagogów specjalnych oraz nauczycieli pedagogiki specjalnej pracujących w systemie wsparcia mobilnego

Najważniejsze wyniki badania

Jednym z najważniejszych wniosków jest to, że problemy związane ze zdrowiem psychicznym i zachowaniem dzieci nie są zjawiskiem odosobnionym w codziennym życiu szkolnym. Na podstawie odpowiedzi ankietowych 66% nauczycieli deklaruje, że spotyka się z takimi trudnościami codziennie, a kolejne 30% – co tydzień.

Do najczęściej zgłaszanych problemów należą:

• trudności z koncentracją uwagi,
• konflikty społeczne,
• zachowania agresywne lub wrogie,
• nadpobudliwość i impulsywność,
• lęk,
• dolegliwości psychosomatyczne,
• wycofanie społeczne.

W trakcie dyskusji fokusowych uczestnicy wskazali jako szczególnie istotne wyzwania:

• narastającą niecierpliwość dzieci,
• trudności w regulacji emocji i zachowania,
• częste konflikty rówieśnicze,
• wpływ nadmiernego czasu spędzanego przed ekranami,
• obniżającą się tolerancję na frustrację,
• trudności dzieci w odróżnianiu sytuacji zabawowych od rzeczywistej agresji.

Badanie wykazało również, że wspieranie dzieci nie jest wyłącznie zadaniem szkoły czy nauczycieli. Wymaga ono ścisłej współpracy pomiędzy szkołą, rodziną oraz specjalistami. Do najważniejszych obszarów wymagających wzmocnienia zaliczono:

• rozwój systemów wczesnej identyfikacji trudności,
• poprawę komunikacji między szkołami a rodzicami,
• zapewnienie praktycznego wsparcia nauczycielom i specjalistom.

Oczekiwania wobec narzędzi MindPlay

Uczestnicy badania uznali, że narzędzie MindPlay będzie użyteczne, jeśli jednocześnie będzie wspierało:

• wczesną identyfikację trudności,
• podejmowanie decyzji pedagogicznych,
• planowanie działań rozwojowych dostosowanych do wieku dziecka.

Podkreślono, że narzędzie nie powinno pełnić funkcji klinicznego systemu diagnostycznego, lecz wspierać codzienną praktykę pedagogiczną poprzez pomoc w rozpoznawaniu i interpretowaniu problemów oraz doborze odpowiednich działań edukacyjnych.

Narzędzie MindPlay powinno wspierać następujące funkcje:

❖ Wczesna identyfikacja i wsparcie procesu decyzyjnego – pomoc w rozpoznawaniu trudności emocjonalnych, behawioralnych, związanych z uwagą i funkcjonowaniem społecznym oraz wskazywanie dalszych działań pedagogicznych lub specjalistycznych.

❖ Działanie oparte na zabawie i interakcji – umożliwienie obserwacji reakcji dzieci, ich współpracy, samoregulacji i funkcjonowania społecznego w atrakcyjnej, motywującej i dostosowanej do wieku 6–9 lat formie.

❖ Przejrzysta i łatwa do zrozumienia struktura wizualna – angażowanie dzieci oraz umożliwienie nauczycielom szybkiego wykorzystania narzędzia dzięki zadaniom opartym na ilustracjach i łatwej interpretacji.

❖ Ustrukturyzowana informacja zwrotna – dostarczanie jasnych, możliwych do wykorzystania z perspektywy pedagogicznej informacji dotyczących funkcjonowania dziecka, jego rozwoju oraz potrzeb w zakresie wsparcia.

❖ Prosta i szybka obsługa – możliwość łatwego wdrożenia do codziennej praktyki szkolnej bez konieczności długiego przygotowania, specjalistycznej wiedzy technicznej ani znacznego dodatkowego nakładu czasu.

❖ Dostępność cyfrowa i fizyczna – narzędzie powinno mieć formę cyfrową, a jednocześnie umożliwiać wykorzystanie materiałów drukowanych lub innych elementów wspierających pracę w klasie.

Praktyczne wsparcie dla nauczycieli i specjalistów zostało uznane za jeden z kluczowych obszarów wymagających rozwoju.

Podziękowanie

Pomyślna realizacja badania była możliwa dzięki otwartości, profesjonalnemu zaangażowaniu oraz duchowi współpracy rodziców, nauczycieli, dyrektorów szkół, pedagogów specjalnych i specjalistów zajmujących się wspomaganiem rozwoju, którzy wzięli udział w badaniu.

Udzielone odpowiedzi jednoznacznie pokazały, że wspieranie dobrostanu psychicznego dzieci jest wspólną odpowiedzialnością wszystkich zainteresowanych stron oraz że istnieje gotowość do budowania autentycznych, nastawionych na poszukiwanie rozwiązań partnerstw w celu skutecznego reagowania na pojawiające się wyzwania.

Aktywne uczestnictwo i merytoryczny wkład respondentów, zgodne z celami projektu, umożliwiły uzyskanie wyników opartych na rzeczywistych potrzebach i doświadczeniach uczestników.

Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom za poświęcony czas, cenne wsparcie oraz zaangażowanie, które miały kluczowe znaczenie dla pomyślnej realizacji badania.

Węgierski Zespół Projektu MindPlay