Tło i cel badania

Zakończono opracowanie rumuńskiego raportu krajowego projektu MindPlay, w którym za pomocą metod ilościowych i jakościowych zbadano doświadczenia związane z dobrostanem psychicznym, bezpieczeństwem oraz wczesnym wsparciem dzieci we wczesnym wieku szkolnym, w szczególności dzieci w wieku 6–9 lat, w Rumunii.

Celem badania było zidentyfikowanie trudności emocjonalnych, behawioralnych, społecznych oraz związanych z koncentracją uwagi obserwowanych u dzieci, poznanie obecnych praktyk w zakresie wczesnej identyfikacji i wsparcia, a także określenie luk kompetencyjnych i potrzeb rozwojowych nauczycieli, dyrektorów szkół, specjalistów wspomagających rozwój oraz rodziców.

Badanie objęło również analizę oczekiwań wobec przyjaznych dzieciom narzędzi MindPlay, które mają zostać opracowane w ramach projektu i powinny być łatwe do zastosowania w codziennej praktyce.

Uczestnicy badania

W badaniu ankietowym uczestniczyły 93 osoby, reprezentujące następujące grupy:

• 45 nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej
• 29 rodziców
• 10 dyrektorów szkół
• 9 psychologów szkolnych i doradców szkolnych

W badaniu fokusowym uczestniczyli przedstawiciele kadry pedagogicznej oraz specjaliści zajmujący się wspomaganiem rozwoju dzieci.

Najważniejsze wyniki badania

Jednym z najważniejszych wniosków badania jest to, że problemy związane ze zdrowiem psychicznym i zachowaniem dzieci nie są zjawiskiem odosobnionym w codziennym życiu szkolnym.

Do najczęściej zgłaszanych trudności należą:

• problemy z koncentracją uwagi,
• konflikty z rówieśnikami,
• zachowania agresywne lub wrogie,
• nadpobudliwość i impulsywność,
• lęk,
• dolegliwości psychosomatyczne,
• wycofanie społeczne.

Podczas dyskusji fokusowych uczestnicy wskazali jako szczególnie istotne wyzwania:

• narastającą niecierpliwość dzieci,
• trudności w regulacji emocji i zachowania,
• częste konflikty rówieśnicze,
• negatywny wpływ nadmiernego czasu spędzanego przed ekranami,
• obniżającą się tolerancję na frustrację,
• trudności dzieci w odróżnianiu sytuacji zabawowych od rzeczywistej agresji.

Badanie wykazało również, że wspieranie dzieci nie jest wyłącznie zadaniem szkoły czy nauczycieli. Wymaga ono ścisłej współpracy szkoły, rodziny oraz specjalistów wspierających rozwój dziecka. Za priorytetowe obszary uznano:

• wzmacnianie systemów wczesnej identyfikacji trudności,
• poprawę komunikacji pomiędzy szkołą a rodzicami,
• zapewnienie praktycznego wsparcia nauczycielom i specjalistom.

Oczekiwania wobec narzędzi MindPlay

Uczestnicy badania uznali, że narzędzie MindPlay będzie wartościowe, jeśli jednocześnie będzie wspierać:

• wczesne rozpoznawanie trudności,
• podejmowanie decyzji pedagogicznych,
• planowanie działań rozwojowych dostosowanych do wieku dziecka.

Podkreślono, że narzędzie nie powinno pełnić funkcji klinicznego systemu diagnostycznego, lecz stanowić praktyczne wsparcie w codziennej pracy pedagogicznej poprzez pomoc w rozpoznawaniu i interpretowaniu problemów oraz doborze odpowiednich działań wychowawczych i edukacyjnych.

Narzędzie MindPlay powinno wspierać następujące funkcje:

❖ Wczesna identyfikacja i wsparcie procesu decyzyjnego – pomoc w rozpoznawaniu trudności emocjonalnych, behawioralnych, związanych z koncentracją uwagi i funkcjonowaniem społecznym oraz wskazywanie dalszych działań pedagogicznych lub specjalistycznych.

❖ Działanie oparte na zabawie i interakcji – umożliwienie obserwacji reakcji dzieci, ich współpracy, samoregulacji i funkcjonowania społecznego w atrakcyjnej, motywującej i dostosowanej do potrzeb dzieci w wieku 6–9 lat formie.

❖ Przejrzysta i łatwa do zrozumienia struktura wizualna – angażowanie dzieci oraz umożliwienie nauczycielom szybkiego wykorzystania narzędzia dzięki zadaniom opartym na materiałach graficznych i łatwym do interpretacji.

❖ Ustrukturyzowana informacja zwrotna – dostarczanie jasnych i zrozumiałych z pedagogicznego punktu widzenia informacji dotyczących funkcjonowania dziecka, jego rozwoju oraz potrzeb w zakresie wsparcia.

❖ Prosta i szybka obsługa – możliwość łatwego wdrożenia do codziennej praktyki szkolnej bez konieczności długiego przygotowania, specjalistycznej wiedzy technicznej ani znacznego dodatkowego nakładu czasu.

❖ Dostępność cyfrowa i fizyczna – narzędzie powinno mieć formę cyfrową, a jednocześnie umożliwiać wykorzystanie materiałów drukowanych lub innych elementów wspierających pracę w klasie.

Podziękowanie

Pomyślna realizacja badania była możliwa dzięki otwartości, profesjonalnemu zaangażowaniu oraz gotowości do współpracy rodziców, nauczycieli, dyrektorów szkół i specjalistów, którzy wzięli udział w badaniu. Odpowiedzi respondentów pokazują, że wspieranie dobrostanu psychicznego dzieci jest wspólną sprawą, w której różne grupy interesariuszy dążą do budowania rzeczywistego, nastawionego na poszukiwanie rozwiązań partnerstwa.

Aktywne uczestnictwo i konstruktywny wkład respondentów, zgodne z celami projektu, umożliwiły uzyskanie wyników opartych na rzeczywistych potrzebach i doświadczeniach.

Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom za poświęcony czas, cenne wsparcie oraz zaangażowanie, które miały kluczowe znaczenie dla pomyślnej realizacji tego badania.

Rumuński Zespół Projektu MindPlay